Depresja: 33 kwestionariusze i skale psychometryczne

Inwentarz zniekształceń poznawczych bada główne wzorce myślenia, nad którymi pracuje się w terapii poznawczo-behawioralnej. Każde zniekształcenie jest oceniane za pomocą pięciu pozycji osadzonych w różnych kontekstach, co pozwala odróżnić stałą tendencję poznawczą od reakcji związanej z konkretną sytuacją. Narzędzie, pomyślane jako wsparcie obserwacji klinicznej, ułatwia formułowanie hipotez, ukierunkowuje wywiad i pomaga wyznaczyć cele pracy nad restrukturyzacją poznawczą.

PHQ-9 to wystandaryzowane narzędzie oceny służące do pomiaru nasilenia depresji. Jest powszechnie stosowane w diagnozie i monitorowaniu objawów depresyjnych u pacjentów.

DASS-21 to narzędzie oceny psychologicznej, które mierzy poziom depresji, lęku i stresu. Służy do oceny tych stanów u dorosłych i jest często stosowane w praktyce klinicznej i w badaniach naukowych do monitorowania zmian w objawach.

BDI to jeden z najczęściej stosowanych kwestionariuszy do oceny depresji w praktyce klinicznej i w badaniach naukowych. Służy do pomiaru nasilenia objawów depresyjnych u dorosłych i młodzieży, zapewniając wystandaryzowaną, rzetelną i potwierdzoną naukowo miarę nasilenia zaburzeń depresyjnych.

HADS to narzędzie do wykrywania możliwych przypadków lęku i depresji. Zaprojektowano je tak, aby pacjenci mogli wypełnić je samodzielnie, łatwo i szybko, co pozwala pracownikom ochrony zdrowia rozpoznawać częste zaburzenia emocjonalne u pacjentów hospitalizowanych i leczonych ambulatoryjnie.

SIQ-JR to kwestionariusz samoopisowy służący do oceny częstotliwości i nasilenia myśli samobójczych u młodzieży w wieku od 12 do 18 lat. Pozwala psychologom wykryć obecność i nasilenie myśli samobójczych oraz wspiera decyzje kliniczne dotyczące bezpieczeństwa i dalszej opieki nad nastoletnimi pacjentami.

Skala CES-D to narzędzie samoopisowe służące do pomiaru objawów depresyjnych w populacji ogólnej. Stosuje się ją zwłaszcza w badaniach epidemiologicznych do określania ryzyka depresji.

Skala ideacji samobójczej Becka (BSS) to narzędzie kliniczne służące do oceny nasilenia myśli samobójczych u osób z grupy ryzyka. Jest to narzędzie stosowane przez klinicystę, które pozwala wykryć obecność i nasilenie myśli samobójczych, a także postawy, zachowania i zamiary z nimi związane, wspierając diagnozę i podejmowanie decyzji klinicznych.

CDI-2 to kwestionariusz samoopisowy służący do pomiaru nasilenia objawów depresyjnych u dzieci i młodzieży. Pozwala specjalistom wykrywać, oceniać i monitorować zaburzenia depresyjne w tej populacji oraz ułatwia wczesną identyfikację młodych osób z grupy ryzyka.

MDI-C to skala samoopisowa przeznaczona do pomiaru nasilenia objawów depresyjnych u dzieci i młodzieży. Ocenia różne obszary depresji za pomocą kilku podskal, dostarczając szczegółowego profilu objawów.

ODQ to kwestionariusz samoopisowy skoncentrowany na perspektywie pacjenta, służący do pomiaru spłycenia emocjonalnego u osób z depresją, zwłaszcza w trakcie leczenia przeciwdepresyjnego. Bada cztery istotne klinicznie wymiary: ogólne osłabienie emocji, osłabienie emocji pozytywnych, emocjonalne oderwanie oraz obojętność. Pomaga psychologowi obiektywnie udokumentować częstą skargę, którą często trudno odróżnić od rezydualnych objawów depresyjnych, anhedonii, apatii i emocjonalnych skutków przypisywanych lekom przeciwdepresyjnym.

EPDS to narzędzie przesiewowe służące do identyfikacji kobiet z objawami depresji poporodowej. Należy pamiętać, że narzędzie pomaga rozpoznać objawy, ale nie pozwala zdiagnozować depresji klinicznej.

DASS-42 to psychometryczne narzędzie samoopisowe służące do oceny depresji, lęku i stresu u dorosłych. Składa się z trzech odrębnych podskal liczących po 14 pozycji, co pozwala na szczegółową i odrębną ocenę tych trzech wymiarów cierpienia psychicznego.

RCADS-47 to kwestionariusz samoopisowy służący do oceny objawów lęku i depresji u dzieci i młodzieży. Mierzy różne rodzaje zaburzeń lękowych (zaburzenie paniczne, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, fobia społeczna, fobia specyficzna, zaburzenie depresyjne większe) zgodnie z kryteriami DSM, oferując szczegółowy obraz kliniczny zaburzeń emocjonalnych u młodych ludzi.

ATQ to narzędzie samoopisowe służące do identyfikacji i ilościowej oceny częstości negatywnych myśli automatycznych związanych z depresją. Ocenia schematy poznawcze, wspierając diagnozę i monitorowanie leczenia, zwłaszcza w terapii poznawczo-behawioralnej.

Skala reakcji ruminacyjnych (RRS) to narzędzie samoopisowe mierzące skłonność osoby do ruminacji w odpowiedzi na przygnębienie lub depresję, czyli tendencję do koncentrowania się na swoich objawach oraz ich przyczynach lub konsekwencjach. Pozwala ocenić ruminację jako czynnik podatności na zaburzenia nastroju, zwłaszcza depresję.

Skala depresji Hamiltona (HDRS) to narzędzie oceny stosowane przez klinicystę, mierzące nasilenie objawów depresyjnych u dorosłych. Służy głównie do monitorowania przebiegu depresji i oceny skuteczności leczenia. Ocena wymaga obserwacji klinicznej i ustrukturyzowanego wywiadu.

Mini-CERTS to krótki kwestionariusz mierzący poznawcze strategie regulacji emocji, skupiający się głównie na ruminacji i myśleniu ukierunkowanym na kontrolę. Pozwala szybko ocenić nasilenie powtarzającego się przetwarzania myśli oraz związanych z nim trudności w radzeniu sobie z emocjami, zwłaszcza w kontekście zaburzeń lękowych i depresyjnych.

MADRS to skala, za pomocą której klinicysta mierzy nasilenie objawów depresyjnych u dorosłych. Pozwala monitorować przebieg zaburzenia depresyjnego i skuteczność leczenia. Badanie polega na częściowo ustrukturyzowanym wywiadzie prowadzonym przez specjalistę.

MCQ-30 to kwestionariusz samoopisowy oceniający przekonania metapoznawcze, które mają duże znaczenie dla rozumienia i leczenia zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenia lękowe i depresyjne. Składa się z pięciu podwymiarów, które pozwalają analizować różne aspekty myśli dotyczących samego myślenia.

Skala dysfunkcjonalnych postaw (DAS) to kwestionariusz samoopisowy służący do oceny negatywnych przekonań i schematów poznawczych związanych z depresją według modelu poznawczego Becka. Pozwala zidentyfikować sztywne i nierealistyczne wzorce myślenia, które mogą zwiększać podatność na depresję lub utrzymywanie się objawów depresyjnych.

SBQ-R to krótkie narzędzie służące do oceny różnych aspektów zachowań i myśli samobójczych. Obejmuje przebieg myśli samobójczych, komunikowanie zamiarów samobójczych oraz prawdopodobieństwo przyszłych prób. Pozwala szybko zidentyfikować osoby zagrożone samobójstwem, zarówno w populacjach klinicznych, jak i nieklinicznych.

BADS to narzędzie samoopisowe mierzące poziom aktywacji behawioralnej, a także unikania i impulsywności u osób z depresją. Pomaga monitorować postępy w interwencjach opartych na aktywacji behawioralnej, oceniając różne aspekty zaangażowania w aktywności, motywacji i nawyków behawioralnych.

DSI-SS to krótka podskala samoopisowa służąca do wykrywania i ilościowej oceny nasilenia myśli samobójczych u osób z objawami depresyjnymi. Pozwala na szybką ocenę ryzyka samobójczego w kontekście klinicznym lub badawczym.

SIDAS to krótkie narzędzie samoopisowe przeznaczone do pomiaru intensywności i nasilenia myśli samobójczych w ciągu ostatnich 30 dni. Pozwala szybko zidentyfikować osoby zagrożone i monitorować myśli samobójcze w czasie. Stosowane głównie w praktyce klinicznej i badaniach naukowych, pomaga wskazać pacjentów, którzy wymagają bardziej intensywnej opieki.

Skala podatności na nudę (BPS) to narzędzie samoopisowe służące do pomiaru skłonności do odczuwania nudy w różnych sytuacjach. Ocenia poziom chronicznej nudy, która może wiązać się z różnymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja czy lęk. Skala jest często stosowana w badaniach naukowych i praktyce klinicznej, aby lepiej zrozumieć źródła i konsekwencje nudy u dorosłych.

TEPS to krótki kwestionariusz samoopisowy mierzący zwykłą zdolność do odczuwania przyjemności w dwóch uzupełniających się wymiarach: przyjemności antycypacyjnej, związanej z oczekiwaniem na przyjemne doświadczenie, oraz przyjemności konsumacyjnej, związanej z przyjemnością odczuwaną w trakcie samego doświadczenia. Jest szczególnie przydatny w ocenie anhedonii i w pogłębionym rozumieniu funkcjonowania hedonicznego w depresji, zaburzeniach psychotycznych i innych obrazach klinicznych z obniżeniem motywacji, utratą zainteresowań lub osłabieniem odczuwania przyjemności. Prosta struktura pozwala na wykorzystanie kliniczne, psychometryczne i do monitorowania, obok wywiadu i innych skal objawowych.

DARS to kwestionariusz samoopisowy służący do pomiaru anhedonii jako stanu, czyli bieżącego obniżenia zainteresowania, motywacji, wkładanego wysiłku i odczuwanej przyjemności w odpowiedzi na doświadczenia zwykle nagradzające. Bada cztery istotne klinicznie obszary: hobby, jedzenie i napoje, aktywności społeczne oraz doświadczenia zmysłowe. Jej charakterystyczną cechą jest to, że pacjent sam wskazuje lubiane przez siebie aktywności lub doświadczenia, co zwiększa trafność kliniczną i ogranicza błąd kulturowy związany z narzuconymi przykładami. DARS jest szczególnie przydatna w ocenie zaburzeń depresyjnych i zaburzeń nastroju, a także w podłużnym monitorowaniu anhedonii w praktyce klinicznej, w badaniach lub w trakcie leczenia. Profil wymiarów cząstkowych pomaga ustalić, czy zaburzenie dotyczy głównie zainteresowania, inicjowania działania, inwestowania wysiłku czy samej przyjemności.

EVQ ocenia poczucie pustki egzystencjalnej, kluczowego pojęcia logoterapii Viktora Frankla. Bada przejawy braku sensu, zainteresowania lub celu w życiu. Narzędzie pozwala określić, w jakim stopniu osoba odczuwa brak kierunku lub sensu, dostarczając informacji o trudnościach egzystencjalnych, które mogą wymagać interwencji psychoterapeutycznej.

SHAPS to krótki kwestionariusz samoopisowy dotyczący anhedonii, służący do oszacowania zdolności do odczuwania przyjemności w zwykłych sytuacjach codziennych. Jego 14 pozycji obejmuje cztery szerokie obszary: zainteresowania i rozrywki, kontakty społeczne, doświadczenia zmysłowe oraz jedzenie i picie. Narzędzie jest cenione za prostotę, dobrą akceptowalność kliniczną i względną wrażliwość na zmiany stanu bieżącego, co czyni je przydatnym do identyfikacji anhedonii i monitorowania jej przebiegu u pacjentów z epizodem depresyjnym, zaburzeniem dwubiegunowym, schizofrenią lub innymi obrazami klinicznymi, w których utrata przyjemności ma centralne znaczenie.

ADRS to narzędzie oceny służące do pomiaru nasilenia objawów depresyjnych u młodzieży. Często stosuje się je w praktyce klinicznej, aby wspomóc diagnozę i monitorowanie depresji w tej grupie.

Skala przyszłych zdarzeń (FES) to narzędzie samoopisowe badające skłonność osoby do przewidywania lub wyobrażania sobie pozytywnych i negatywnych zdarzeń we własnej przyszłości. Stosuje się ją głównie w badaniach klinicznych nad depresją, optymizmem i lękiem, do oceny tendencyjności w przewidywaniu przyszłości.

DEQ to kwestionariusz samoopisowy przeznaczony do badania wymiarów osobowości związanych z podatnością na depresję, zwłaszcza zależności interpersonalnej i samokrytycyzmu. W odróżnieniu od skal skupionych na aktualnych objawach ocenia głównie subiektywne doświadczenia i względnie stałe style funkcjonowania związane z ryzykiem depresji. Stosuje się go w psychologii klinicznej, praktyce psychodynamicznej i badaniach naukowych, aby pogłębić rozumienie profilu depresyjnego, funkcjonowania osobowości i czynników podatności u młodzieży i dorosłych.