Adolescencja: 15 kwestionariuszy i skal psychometrycznych
Kwestionariusze dla młodzieży to narzędzia psychometryczne, które badają nastrój, lęk, samoocenę i zachowania ryzykowne w okresie przejściowym. Ułatwiają badanie przesiewowe, nawiązanie rozmowy i monitorowanie trudności.

SDQ
Kwestionariusz mocnych stron i trudności (SDQ)
SDQ to przesiewowe narzędzie do oceny zachowania, służące do oceny mocnych stron i trudności dzieci i młodzieży (w wieku od 4 do 17 lat). Kwestionariusz wypełniają rodzice lub opiekunowie. Obejmuje kilka wymiarów: objawy emocjonalne, zachowanie, nadpobudliwość/uwagę, relacje z rówieśnikami i zachowania prospołeczne.

SIQ-JR
Kwestionariusz myśli samobójczych, wersja dla młodszych nastolatków (SIQ-JR)
SIQ-JR to kwestionariusz samoopisowy służący do oceny częstotliwości i nasilenia myśli samobójczych u młodzieży w wieku od 12 do 18 lat. Pozwala psychologom wykryć obecność i nasilenie myśli samobójczych oraz wspiera decyzje kliniczne dotyczące bezpieczeństwa i dalszej opieki nad nastoletnimi pacjentami.

YSR
Kwestionariusz samoopisu dla młodzieży (YSR)
Kwestionariusz samoopisu dla młodzieży (YSR) należy do systemu ASEBA i służy do oceny kompetencji społecznych oraz problemów behawioralnych i emocjonalnych u młodzieży w wieku od 11 do 18 lat. Zbiera informacje bezpośrednio od nastolatka, dostarczając cennego samoopisu uzupełniającego obserwacje rodziców i szkoły.

UCLA PTSD
Indeks reakcji pourazowych UCLA według DSM-5 (UCLA PTSD)
Indeks reakcji pourazowych UCLA według DSM-5 to kwestionariusz samoopisowy służący do identyfikacji i oceny nasilenia objawów stresu pourazowego u dzieci i młodzieży po jednym lub kilku doświadczeniach traumatycznych. Opiera się wprost na kryteriach DSM-5 dla zespołu stresu pourazowego i dostarcza ilościowej oceny objawów, dzięki czemu nadaje się zarówno do badań przesiewowych, jak i do monitorowania w praktyce klinicznej i badaniach naukowych.

SBI
Inwentarz wypalenia szkolnego (SBI)
Inwentarz wypalenia szkolnego (SBI) to kwestionariusz samoopisowy służący do oceny poziomu wypalenia odczuwanego przez uczniów w związku z doświadczeniami szkolnymi. Mierzy w szczególności objawy wyczerpania, cynizmu wobec szkoły oraz poczucia niekompetencji, w ujęciu dostosowanym do kontekstu szkolnego. Pozwala psychologom zidentyfikować uczniów doświadczających wysokiego poziomu stresu szkolnego, aby ukierunkować działania zapobiegające wypaleniu szkolnemu.

EDE-Q-A
Kwestionariusz badania zaburzeń odżywiania, wersja dla młodzieży (EDE-Q-A)
EDE-Q-A to dostosowana wersja kwestionariusza EDE-Q, opracowana specjalnie do oceny częstotliwości i nasilenia zachowań oraz obaw związanych z zaburzeniami odżywiania u młodzieży. Zapewnia rzetelną samoocenę głównych objawów zaburzeń odżywiania według kryteriów DSM, wspierając badania przesiewowe, monitorowanie leczenia i badania kliniczne w młodych populacjach.

CRAFFT
Test przesiewowy CRAFFT (CRAFFT)
CRAFFT to krótkie narzędzie przesiewowe, stosowane głównie przez specjalistów ochrony zdrowia do identyfikacji ryzyka związanego z używaniem substancji (alkoholu, narkotyków) przez młodzież. Służy do wykrywania zachowań ryzykownych i w razie potrzeby ukierunkowania wczesnej interwencji.

PBI
Kwestionariusz więzi rodzicielskiej (PBI)
Kwestionariusz więzi rodzicielskiej (PBI) to narzędzie samoopisowe mierzące, jak osoba postrzega zachowania rodziców w pierwszych 16 latach swojego życia, zwykle w wymiarach „troska” i „nadopiekuńczość”. PBI stosuje się do badania wpływu wczesnych relacji z rodzicami na późniejszy rozwój psychiczny.

CAI
Wywiad dotyczący przywiązania dla dzieci (CAI)
Wywiad dotyczący przywiązania dla dzieci (CAI) to wywiad częściowo ustrukturyzowany przeznaczony do oceny wzorców przywiązania u dzieci w wieku od 7 do 15 lat. Pozwala poznać reprezentacje relacji przywiązania dziecka na podstawie jego narracji i odpowiedzi na pytania o sytuacje bliskości, rozłąki i pocieszania przez opiekunów.

K-SADS-PL
Wywiad dotyczący zaburzeń afektywnych i schizofrenii u dzieci w wieku szkolnym (K-SADS-PL)
K-SADS-PL to częściowo ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny służący do oceny bieżących i przebytych epizodów psychopatologii u dzieci i młodzieży, łączący informacje od młodej osoby, rodzica (rodziców) i obserwację kliniczną. Jego trzon stanowi wywiad przesiewowy obejmujący 82 objawy z 20 obszarów diagnostycznych, po którym, w zależności od odpowiedzi twierdzących, przeprowadza się moduły uzupełniające. Narzędzie jest szczególnie przydatne do badania zaburzeń nastroju, zaburzeń lękowych, psychotycznych, zaburzeń zachowania i uwagi, a także kilku innych zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży.

CABI
Inwentarz zachowań dzieci i młodzieży (CABI)
CABI to kwestionariusz wypełniany przez rodziców jako obserwatorów, służący do identyfikacji i ilościowej oceny szerokiego zakresu trudności emocjonalnych, behawioralnych i funkcjonalnych u dzieci i młodzieży. Wersja 2.0 dla rodziców obejmuje 11 obszarów, które można stosować łącznie lub osobno: spowolnione tempo poznawcze, lęk, depresję, deficyt uwagi, nadruchliwość i impulsywność, zaburzenie opozycyjno-buntownicze, ograniczone emocje prospołeczne, upośledzenie funkcjonowania społecznego, odrzucenie przez rówieśników, wycofanie społeczne i trudności szkolne. Modułowa budowa, precyzyjne kotwice odpowiedzi i krótki czas wypełniania sprawiają, że jest to przydatne narzędzie w klinicznych badaniach przesiewowych, ocenie wstępnej i monitorowaniu postępów.

SDSC
Skala zaburzeń snu u dzieci (SDSC)
SDSC dla dzieci w wieku od 4 do 16 lat to kwestionariusz przesiewowy w kierunku zaburzeń snu u dzieci i młodzieży, wypełniany przez rodzica lub opiekuna na podstawie obserwacji z ostatnich sześciu miesięcy. Zwalidowana wersja francuska zawiera 25 pozycji i bada pięć istotnych klinicznie wymiarów: bezsenność, parasomnie, zaburzenia oddychania w czasie snu, niedający wypoczynku sen i nadmierną senność w ciągu dnia. Narzędzie jest szczególnie przydatne w psychologii, psychiatrii dzieci i młodzieży oraz w konsultacjach pediatrycznych, a także w identyfikacji trudności związanych z zaburzeniami neurorozwojowymi oraz z trudnościami emocjonalnymi, uwagi lub zachowania.

SCREEN
Kwestionariusz wykrywania lękowej odmowy chodzenia do szkoły (SCREEN)
SCREEN to kwestionariusz przeznaczony do wczesnego wykrywania lękowej odmowy chodzenia do szkoły u uczniów starszych klas szkoły podstawowej. Pozwala zidentyfikować sytuacje ryzyka i w razie potrzeby szybko skierować ucznia na pogłębioną ocenę. Wypełnia się go szybko, a jego celem jest wykrycie problemu zarówno z perspektywy samych uczniów, jak i z punktu widzenia rodziców.

DEP-ADO
Kwestionariusz przesiewowy problemowego używania alkoholu i narkotyków przez młodzież (DEP-ADO)
DEP-ADO to narzędzie przesiewowe pozwalające szybko ocenić występowanie problemowego używania alkoholu i narkotyków przez młodzież. Ułatwia identyfikację młodych osób z grupy ryzyka lub mających trudności związane z substancjami, aby ukierunkować odpowiednią interwencję lub dalszą opiekę.

CBQ
Kwestionariusz zaburzenia dwubiegunowego u dzieci (CBQ)
CBQ to kwestionariusz przesiewowy wypełniany przez rodzica lub bliskiego opiekuna, służący do identyfikacji profilu zgodnego z zaburzeniem dwubiegunowym u dzieci. Bada 65 przejawów emocjonalnych i behawioralnych, w tym chwiejność nastroju, pobudliwość, zaburzenia snu, rozpraszalność, drażliwość, impulsywność, agresję, poczucie wielkości, zachowania ryzykowne, niektóre objawy lękowe i nietypowe doznania percepcyjne. Stosowany w praktyce klinicznej i w badaniach, pomaga obiektywnie udokumentować nasilenie objawów i kilka wymiarów upośledzenia funkcjonowania. Jego główna wartość polega na wczesnym wykrywaniu i ukierunkowaniu diagnozy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w tym wieku warto stawiać na samoopis?
Samoopis daje bezpośredni dostęp do przeżyć młodej osoby, które rzadko wyraża ona w inny sposób. Zależnie od sytuacji warto zestawić go z perspektywą rodziców lub szkoły.
Jak poruszać trudne tematy za pomocą tych narzędzi?
Niektóre skale dotyczą nastroju, samooceny lub myśli samobójczych. Poufne warunki badania i kliniczne omówienie odpowiedzi są niezbędne, zwłaszcza w sytuacji ryzyka.
Czy te kwestionariusze wystarczą do monitorowania?
Dokumentują zmiany objawów w czasie, ale stanowią część całościowej opieki klinicznej, która uwzględnia kontekst życia młodej osoby.
Praca kliniczna z młodzieżą
Adolescencja to okres zmian psychicznych, relacyjnych i tożsamościowych, w którym niektóre objawy mogą być przejściowe, a inne sygnalizować utrwalone zaburzenie. Trudności wyrażane są w różny sposób, a szukanie pomocy często przebiega pośrednio.
Skale, w większości samoopisowe, pomagają uchwycić to, co przeżywa młoda osoba, i rozpocząć rozmowę. Uzupełniają wywiad oraz ocenę kontekstu rodzinnego i szkolnego.
- Odróżniaj normalne zmiany rozwojowe od utrzymujących się objawów.
- Samoopis pomaga uchwycić własne doświadczenie młodej osoby.
- Zwracaj uwagę na ryzyko samobójcze i zachowania ryzykowne.