OCD: 13 kwestionariuszy i skal psychometrycznych
Kwestionariusze zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego to narzędzia psychometryczne, które mierzą charakter i nasilenie obsesji oraz kompulsji. Ułatwiają badanie przesiewowe, ocenę nasilenia i monitorowanie przebiegu terapii.

Y-BOCS
Skala obsesji i kompulsji Yale-Brown (Y-BOCS)
Narzędzie służy do oceny nasilenia objawów obsesyjnych i kompulsyjnych u pacjentów z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym (OCD). Skala, opracowana przez badaczy z Uniwersytetu Yale, jest ceniona za rzetelność i trafność w diagnozowaniu OCD i w monitorowaniu jego przebiegu.

DOCS
Wymiarowa skala obsesyjno-kompulsyjna (DOCS)
DOCS to kwestionariusz samoopisowy służący do pomiaru nasilenia objawów obsesyjno-kompulsyjnych w czterech kluczowych wymiarach: zanieczyszczenie, odpowiedzialność za krzywdę, myśli nieakceptowalne oraz symetria/kompletność. Narzędzie jest stosowane w diagnozie różnicowej, wstępnej ocenie i monitorowaniu leczenia zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego u dorosłych.

CY-BOCS
Skala obsesji i kompulsji Yale-Brown dla dzieci (CY-BOCS)
CY-BOCS to skala wypełniana przez klinicystę podczas częściowo ustrukturyzowanego wywiadu, służąca do oceny nasilenia i rodzaju objawów obsesyjnych i kompulsyjnych u dzieci i młodzieży. Pozwala mierzyć zmianę objawów przed interwencją terapeutyczną i po niej, wyraźnie rozróżniając częstość, nasilenie, zakłócanie funkcjonowania i opór.

OCI-R
Inwentarz obsesyjno-kompulsyjny (OCI-R)
OCI-R to kwestionariusz samoopisowy służący do wykrywania objawów obsesyjnych i kompulsyjnych oraz pomiaru ich nasilenia. Obejmuje kilka podskal odpowiadających wymiarom często obserwowanym w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym (OCD), takim jak mycie, sprawdzanie, porządkowanie, obsesje, ruminacje i gromadzenie.

TCQ
Kwestionariusz kontroli myśli (TCQ)
TCQ to kwestionariusz samoopisowy mierzący strategie, których osoba używa, aby kontrolować niechciane i natrętne myśli. Pozwala określić mechanizmy poznawcze zaangażowane w radzenie sobie z myślami natrętnymi, często badane w zaburzeniach lękowych i obsesyjno-kompulsyjnych. Ocenia się pięć wymiarów: odwracanie uwagi, skupienie na sobie, karanie, troskę o kontakty społeczne i ponowną ocenę.

OII
Inwentarz intruzji obsesyjnych (OII)
Inwentarz intruzji obsesyjnych ocenia częstotliwość natrętnych myśli obsesyjnych u dorosłych, wywoływany przez nie dyskomfort oraz postrzeganą kontrolę nad nimi. Pomaga ocenić natrętny charakter niektórych treści psychicznych, często spotykanych w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym (OCD) oraz w populacji ogólnej. Narzędzie zawiera stwierdzenia obejmujące różne tematy intruzji obsesyjnych. Może pomóc odróżnić intruzje normalne od patologicznych.

TAFS
Skala fuzji myśli i działania (TAFS)
Skala fuzji myśli i działania (TAFS) to kwestionariusz samoopisowy stosowany głównie w psychologii klinicznej do oceny skłonności do utożsamiania myśli z działaniami. To zniekształcenie poznawcze, często obecne w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym, mierzy się w dwóch wymiarach: moralnej fuzji myśli i działania (myślenie o złym czynie jest równie poważne jak jego popełnienie) oraz fuzji prawdopodobieństwa (myślenie o negatywnym zdarzeniu zwiększa prawdopodobieństwo, że ono nastąpi).

OBQ-44
Kwestionariusz przekonań obsesyjnych (OBQ-44)
OBQ-44 to kwestionariusz samoopisowy służący do oceny dysfunkcyjnych przekonań związanych z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym (OCD). Mierzy trzy główne wymiary: odpowiedzialność/przecenianie zagrożenia, perfekcjonizm/nietolerancję niepewności oraz przecenianie znaczenia myśli/potrzebę ich kontrolowania. Jest przydatny w identyfikacji przekonań i konceptualizacji poznawczej w terapii OCD.

WBSI
Inwentarz tłumienia myśli o białym niedźwiedziu (WBSI)
WBSI to kwestionariusz samoopisowy służący do pomiaru skłonności do celowego tłumienia niechcianych myśli. Jest często stosowany do oceny procesów poznawczych związanych z tłumieniem myśli, które mogą odgrywać rolę w zaburzeniach lękowych i obsesyjno-kompulsyjnych. Jego nazwa nawiązuje do słynnego eksperymentu Daniela Wegnera, w którym uczestnicy poproszeni o to, by nie myśleć o białym niedźwiedziu, paradoksalnie myśleli o nim częściej.

VOCI
Inwentarz obsesyjno-kompulsyjny z Vancouver (VOCI)
VOCI to kwestionariusz samoopisowy przeznaczony do pomiaru nasilenia i różnorodności objawów obsesyjno-kompulsyjnych. Pozwala ocenić kilka wymiarów zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD), w tym zakres myśli obsesyjnych i rytuałów kompulsyjnych, a także inne powiązane objawy, takie jak sprawdzanie, zanieczyszczenie, porządek i symetria.

MOCI
Inwentarz obsesyjno-kompulsyjny Maudsley (MOCI)
Inwentarz obsesyjno-kompulsyjny Maudsley (MOCI) to kwestionariusz samoopisowy służący do pomiaru obecności i nasilenia objawów obsesyjnych i kompulsyjnych typowych dla zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD). Obejmuje podskale dotyczące głównych aspektów OCD, takich jak sprawdzanie, mycie i sprzątanie, porządkowanie oraz wątpliwości.

PI-R
Inwentarz padewski, wersja zrewidowana (PI-R)
Inwentarz padewski w wersji zrewidowanej (PI-R) to kwestionariusz samoopisowy służący do pomiaru nasilenia i rodzaju objawów obsesyjno-kompulsyjnych. Jest szeroko stosowany w ocenie klinicznej i w badaniach nad zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym (OCD). Pozwala wyróżnić różne wymiary objawów, takie jak ruminacje, kompulsje sprawdzania, lęk przed zanieczyszczeniem i impulsy.

LOI
Inwentarz obsesyjności Leyton (LOI)
LOI to kwestionariusz samoopisowy służący do identyfikacji i ilościowej oceny objawów obsesyjnych i kompulsyjnych oraz ich wpływu na funkcjonowanie. Historycznie szeroko stosowany w psychologii klinicznej i psychiatrii, bada występowanie myśli natrętnych, wątpliwości, sprawdzania, rytuałów, potrzeby porządku, dbałości o czystość i innych przejawów spektrum obsesyjnego. Daje ogólną ocenę objawów i towarzyszącego im cierpienia, ale jego interpretacja musi pozostać kliniczna i być uzupełniona wywiadem.
Najczęściej zadawane pytania
Czym obsesja różni się od kompulsji?
Obsesja to natrętna myśl lub obraz wywołujące lęk, a kompulsja to czynność lub rytuał, fizyczny bądź umysłowy, wykonywany w celu zmniejszenia tego lęku.
Jaką skalę OCD wybrać?
To zależy od celu: przegląd objawów czy pomiar nasilenia. Przy każdym kwestionariuszu na tej stronie podano opis, liczbę pytań i czas wypełniania.
Jak monitorować przebieg OCD?
Regularne powtarzanie badania pozwala udokumentować zmiany nasilenia objawów i czasu, jaki im się poświęca, w trakcie terapii.
OCD w praktyce klinicznej
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne łączy obsesje (natrętne myśli, obrazy lub impulsy wywołujące lęk) i kompulsje (czynności lub rytuały umysłowe, które mają zneutralizować lęk).
Kompulsje przynoszą chwilową ulgę, ale wzmacniają błędne koło obsesji. Skale określają nasilenie objawów i czas, jaki im się poświęca, co pomaga ocenić ich wpływ na funkcjonowanie i monitorować terapię.
- W DSM-5 OCD należy do odrębnej kategorii, oddzielonej od zaburzeń lękowych.
- Rozpoznanie wymaga, by objawy były czasochłonne (często ponad godzinę dziennie) lub powodowały wyraźne upośledzenie funkcjonowania.
- Wynik liczbowy ułatwia pomiar nasilenia i monitorowanie skuteczności terapii.