PTSD: 22 kwestionariusze i skale psychometryczne

CTQ to narzędzie samoopisowe służące do retrospektywnego pomiaru częstotliwości i nasilenia pięciu głównych rodzajów krzywdzenia doświadczonego w dzieciństwie: przemocy emocjonalnej, przemocy fizycznej, wykorzystywania seksualnego, zaniedbania emocjonalnego i zaniedbania fizycznego. Dostarcza wyniku całkowitego oraz wyników dla każdego wymiaru, a także obejmuje skalę minimalizacji/zaprzeczania, która ocenia skłonność osoby badanej do bagatelizowania lub zaprzeczania doświadczeniom krzywdzenia.

CTQ w wersji dla dzieci to narzędzie samoopisowe służące do wykrywania i ilościowej oceny traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa, w tym różnych form krzywdzenia i zaniedbania. Dzieli się na kilka podskal oceniających przemoc emocjonalną, fizyczną i wykorzystywanie seksualne, a także zaniedbanie emocjonalne i fizyczne. Narzędzie stosuje się zarówno w celach klinicznych, jak i badawczych, aby lepiej zrozumieć wpływ wczesnej traumy na dzieci.

TSI-2 to narzędzie samoopisowe służące do oceny szerokiego zakresu objawów psychologicznych związanych z ekspozycją na zdarzenia traumatyczne. Mierzy różne wymiary, takie jak dysocjacja, depresja, lęk, drażliwość, zaburzenia snu i objawy pourazowe. Jest powszechnie stosowane w kontekście klinicznym i sądowym jako wsparcie oceny psychologicznych skutków traumy.

Indeks reakcji pourazowych UCLA według DSM-5 to kwestionariusz samoopisowy służący do identyfikacji i oceny nasilenia objawów stresu pourazowego u dzieci i młodzieży po jednym lub kilku doświadczeniach traumatycznych. Opiera się wprost na kryteriach DSM-5 dla zespołu stresu pourazowego i dostarcza ilościowej oceny objawów, dzięki czemu nadaje się zarówno do badań przesiewowych, jak i do monitorowania w praktyce klinicznej i badaniach naukowych.

TRAUMAQ to narzędzie służące do całościowej oceny zespołu psychotraumatycznego. Ocenia zarówno częstość, jak i nasilenie przejawów traumy psychicznej, a także samo doświadczenie traumatyczne, wraz z jego konsekwencjami społecznymi. Kwestionariusz składa się z 62 pozycji podzielonych na 10 skal, co czyni go wyczerpującym i rzetelnym narzędziem.

ITQ służy do oceny objawów zespołu stresu pourazowego (PTSD) i złożonego zespołu stresu pourazowego (CPTSD) według kryteriów ICD-11. Skupia się na swoistych skupieniach objawów związanych z tymi rozpoznaniami i pozwala na zwięzłą ocenę reakcji na traumę.

CAPS-5 to złoty standard wśród ustrukturyzowanych narzędzi do oceny zespołu stresu pourazowego (PTSD) według kryteriów DSM-5. Pozwala ustalić obecność diagnozy, nasilenie objawów i ich przebieg w czasie, na podstawie wywiadu półustrukturyzowanego prowadzonego przez przeszkolonego klinicystę.

Skala doświadczeń dysocjacyjnych (DES) to narzędzie samoopisowe służące do identyfikacji objawów dysocjacji. Często stosuje się ją w praktyce klinicznej w badaniach przesiewowych w kierunku zaburzeń dysocjacyjnych, takich jak dysocjacyjne zaburzenie tożsamości. Test obejmuje różne aspekty dysocjacji, w tym derealizację, amnezję dysocjacyjną i doświadczenia depersonalizacji.

Skala służy do pomiaru nasilenia objawów stresu pourazowego związanych z wydarzeniami życiowymi. Często stosuje się ją w badaniach naukowych i w praktyce klinicznej do oceny reakcji stresowych u osób, które doświadczyły zdarzeń traumatycznych.

Inwentarz dystresu okołotraumatycznego to narzędzie mierzące dystres emocjonalny przeżywany w momencie zdarzenia traumatycznego. Służy do oceny strachu, zdenerwowania i innych bezpośrednich objawów emocjonalnych związanych z traumą. Może być stosowany do przewidywania późniejszego rozwoju zaburzeń związanych ze stresem pourazowym.

CPSS to narzędzie samoopisowe służące do pomiaru nasilenia objawów zespołu stresu pourazowego (PTSD) u dzieci i młodzieży po zdarzeniu traumatycznym. Pozwala ilościowo określić zarówno obecność i częstotliwość objawów, jak i ich wpływ na codzienne funkcjonowanie dziecka.

CRIES to kwestionariusz służący do oceny wpływu zdarzeń traumatycznych u dzieci. Mierzy objawy unikania, intruzji i nadmiernego pobudzenia po zdarzeniu traumatycznym.

CPTS-RI to kwestionariusz samoopisowy przeznaczony do badania przesiewowego w kierunku objawów stresu pourazowego i oszacowania ich nasilenia u dzieci i młodzieży po potencjalnie traumatycznym zdarzeniu. Szeroko stosowany w psychotraumatologii dziecięcej, bada głównie ponowne przeżywanie, unikanie, odrętwienie emocjonalne i fizjologiczną nadmierną pobudliwość. Narzędzie pomaga psychologowi obiektywnie określić nasilenie skutków klinicznych, ukierunkować ocenę diagnostyczną i monitorować zmiany objawów w trakcie terapii. Nie zastępuje ustrukturyzowanego wywiadu klinicznego, ale stanowi szczególnie przydatne wsparcie w badaniu przesiewowym i monitorowaniu w kontekście klinicznym, medyczno-psychologicznym i badawczym.

PTCI to kwestionariusz samoopisowy stosowany w psychotraumatologii do identyfikacji i ilościowej oceny negatywnych przekonań związanych ze zdarzeniem traumatycznym. Bada trzy istotne klinicznie wymiary: negatywne przekonania na temat siebie, negatywne przekonania na temat świata i obwinianie siebie. Narzędzie pomaga doprecyzować ocenę zespołu stresu pourazowego, wspierać konceptualizację przypadku i monitorować zmiany poznawcze w trakcie leczenia, zwłaszcza w podejściu poznawczo-behawioralnym.

HTQ to kwestionariusz samoopisowy opracowany do pomiaru ekspozycji na zdarzenia traumatyczne i oceny objawów stresu pourazowego, zwłaszcza w populacjach uchodźców i migrantów. Obejmuje listę potencjalnie traumatycznych zdarzeń oraz część oceniającą objawy kliniczne.

TSC-40 to kwestionariusz samoopisowy dla dorosłych, złożony z 40 pozycji. Służy do określenia nasilenia objawów często związanych z traumą przeżytą w dzieciństwie lub w dorosłości. Bada sześć obszarów klinicznych: lęk, depresję, dysocjację, wskaźnik traumy wykorzystania seksualnego, problemy seksualne i zaburzenia snu. Narzędzie jest stosowane głównie w badaniach naukowych i jako miara uzupełniająca w ocenie klinicznej; dostarcza wyniku ogólnego cierpienia związanego z traumą i samo nie stanowi pełnego narzędzia do diagnozowania PTSD.

PDEQ to narzędzie służące do pomiaru doświadczeń dysocjacyjnych występujących w trakcie zdarzenia traumatycznego lub bezpośrednio po nim. Dysocjacja okołotraumatyczna oznacza zjawiska, w których osoba czuje się odcięta od rzeczywistości podczas stresującego lub traumatycznego zdarzenia. Objawy te mogą obejmować derealizację, depersonalizację i luki w pamięci dotyczące zdarzenia.

SIDES to ustrukturyzowany wywiad kliniczny przeznaczony do oceny psychologicznych następstw długotrwałej, powtarzającej się lub interpersonalnej traumy, zwłaszcza obrazów złożonego stresu traumatycznego opisywanych historycznie jako DESNOS. Systematycznie bada kilka obszarów często niewystarczająco uwzględnianych w standardowej ocenie PTSD: rozregulowanie emocji i impulsów, zaburzenia uwagi i świadomości, zmiany w postrzeganiu siebie, trudności w relacjach, somatyzację oraz zmiany w systemach przekonań lub poczuciu sensu. W praktyce klinicznej pomaga psychologowi doprecyzować profil traumy złożonej, obiektywnie określić wpływ na funkcjonowanie oraz ukierunkować konceptualizację przypadku i plan leczenia.

TEC to kwestionariusz samoopisowy przeznaczony do ustrukturyzowanej identyfikacji potencjalnie traumatycznych doświadczeń w ciągu całego życia, zwłaszcza wczesnej traumy interpersonalnej. Bada różne rodzaje ekspozycji, w tym zaniedbanie emocjonalne, przemoc emocjonalną i fizyczną, molestowanie seksualne, wykorzystywanie seksualne i inne istotne zdarzenia. Narzędzie stosuje się głównie w pracy klinicznej z traumą, zaburzeniami dysocjacyjnymi i zaburzeniami związanymi ze stresem, aby udokumentować historię traumy, ocenić skumulowane obciążenie traumą i ukierunkować wywiad kliniczny. Nie zastępuje oceny diagnostycznej, ale zapewnia standardową podstawę przydatną przy zbieraniu wywiadu i konceptualizacji przypadku.

DSS to skala samoopisowa służąca do pomiaru nasilenia objawów depersonalizacji u dorosłych. Bada takie doświadczenia jak poczucie oderwania od siebie, poczucie bycia zewnętrznym obserwatorem własnych myśli lub ciała, subiektywne odrętwienie i poczucie nierealności własnego Ja. W praktyce klinicznej stosuje się ją głównie do identyfikacji objawów, oszacowania wyjściowego nasilenia i monitorowania zmian w czasie, zwłaszcza w zaburzeniach dysocjacyjnych i dysocjacyjnym podtypie PTSD. Nie zastępuje wywiadu klinicznego ani diagnozy różnicowej, ale dostarcza szybkiej, ustrukturyzowanej miary przydatnej w monitorowaniu objawów.

PCL-S służy do badania przesiewowego w kierunku zespołu stresu pourazowego (PTSD). Opracowali ją w 1993 roku Weathers F.W. i wsp. na podstawie kryteriów diagnostycznych DSM-IV. Wywodzi się z PCL-C (wersji cywilnej) i PCL-M (wersji wojskowej), ale dotyczy konkretnego zdarzenia.

PCL-5 to wystandaryzowany kwestionariusz służący do oceny nasilenia objawów zespołu stresu pourazowego (PTSD) na podstawie kryteriów diagnostycznych DSM-5. Pozwala szybko określić wpływ zdarzenia traumatycznego na daną osobę, mierząc cztery główne skupienia objawów: ponowne przeżywanie, unikanie, negatywne zmiany w myśleniu i nastroju oraz nadmierne pobudzenie.