Zależność emocjonalna: 11 kwestionariuszy i skal psychometrycznych

ASQ-SF to narzędzie samoopisowe mierzące style przywiązania u dorosłych, w szczególności wymiary unikający i lękowy. Opiera się na 5 podskalach, które pozwalają dokładniej zbadać dynamikę relacji, np. potrzebę aprobaty czy dyskomfort związany z bliskością. Wymiarowa struktura i normy kliniczne sprawiają, że jest to przydatne narzędzie wzbogacające konceptualizację przypadku i ukierunkowujące interwencje terapeutyczne skoncentrowane na relacjach interpersonalnych.

Wywiad dotyczący przywiązania u dorosłych (AAI) to wywiad półustrukturyzowany służący do oceny reprezentacji przywiązania, jakie dorośli mają w odniesieniu do swoich doświadczeń z dzieciństwa. Opiera się na serii pytań o wspomnienia z dzieciństwa oraz o to, jak te doświadczenia wpływają na obecne relacje. AAI wymaga przeprowadzenia przez przeszkolonego badacza oraz analizy jakościowej kodowanej według standaryzowanego arkusza. Stosuje się go głównie w badaniach naukowych, a niekiedy w praktyce klinicznej, do oceny wzorców przywiązania przekazywanych kolejnemu pokoleniu.

ASA-27 to narzędzie do oceny objawów lęku separacyjnego u dorosłych, często związanych z nadmiernym przywiązaniem lub irracjonalnym lękiem przed rozłąką z bliskimi osobami.

PAAI to wywiad częściowo ustrukturyzowany służący do badania reprezentacji przywiązania osoby dorosłej do własnych rodziców w dzieciństwie oraz jej wpływu na obecne rodzicielstwo. Jest to narzędzie jakościowe, stosowane głównie w badaniach naukowych, a niekiedy w praktyce klinicznej, do określania profilu przywiązania rodzica.

MAQ to kwestionariusz samoopisowy przeznaczony do pomiaru stylów i jakości przywiązania zgodnie z głównymi stylami opisywanymi w teoriach przywiązania dorosłych. Obejmuje kilka wymiarów, w tym przywiązanie bezpieczne, zaabsorbowane, unikające i lękowe. Jest często stosowany zarówno w badaniach naukowych, jak i w praktyce klinicznej do oceny charakteru relacji przywiązania osoby dorosłej.

RSQ to kwestionariusz samoopisowy oceniający wrażliwość na odrzucenie interpersonalne. Przedstawia 18 hipotetycznych sytuacji z udziałem osób znaczących lub ważnych w relacjach (na przykład przyjaciół, rodziców, nauczyciela, partnera romantycznego, znajomego) i mierzy łącznie lęk przed możliwym odrzuceniem oraz oczekiwanie akceptacji. Opracowany pierwotnie z udziałem studentów i młodych dorosłych, pomaga psychologowi zidentyfikować podatność w relacjach, przejawiającą się lękowym antycypowaniem odrzucenia, co jest przydatne w badaniu trudności w przywiązaniu, konfliktów w związkach i niektórych mieszanych dolegliwości lękowo-depresyjnych.

Kwestionariusz zależności emocjonalnej (zwany też kwestionariuszem zależności afektywnej) służy do oceny poziomu zależności emocjonalnej w związkach romantycznych. Obejmuje 23 pozycje podzielone na 6 wymiarów klinicznych, takich jak lęk przed separacją, lęk przed samotnością i poszukiwanie uwagi. Narzędzie służy do identyfikacji osób przejawiających nadmierne lub dysfunkcjonalne zachowania afektywne w kontekście związków.

LAI to krótki kwestionariusz samoopisowy przeznaczony do identyfikacji przejawów uzależnienia w związkach romantycznych. Zwykle bada podstawowe wymiary uzależnienia w odniesieniu do więzi romantycznej, takie jak wszechobecne zaabsorbowanie partnerem, utrata kontroli, cierpienie w razie rozstania lub niedostępności partnera, kontynuowanie związku mimo jego negatywnych konsekwencji oraz trudności w ograniczeniu tych zachowań lub myśli. W praktyce klinicznej może pomóc w badaniu przesiewowym w kierunku uzależnieniowej zależności emocjonalnej i ukierunkować dalszą ocenę funkcjonowania w relacjach, przywiązania, impulsywności, samooceny i ewentualnej dynamiki przemocy psychicznej. Jest to narzędzie przesiewowe, a nie samodzielne rozpoznanie.

SCI-SAS to ustrukturyzowany wywiad kliniczny przeznaczony do oceny objawów lęku separacyjnego, głównie u dorosłych, z retrospektywnym badaniem przejawów w dzieciństwie i objawów w dorosłości. Pomaga psychologowi lub psychiatrze obiektywnie udokumentować występowanie, nasilenie i wpływ objawów związanych z rozłąką z figurą przywiązania. Narzędzie jest szczególnie przydatne w identyfikacji zaburzenia lęku separacyjnego u dorosłych, w diagnozie różnicowej z innymi zaburzeniami lękowymi oraz w pogłębionej ocenie klinicznej w ramach specjalistycznych konsultacji.

SASI to kwestionariusz samoopisowy stosowany głównie u dorosłych do retrospektywnego oszacowania nasilenia objawów lęku separacyjnego obecnych w dzieciństwie i okresie dorastania. Bada w szczególności cierpienie podczas rozstań, obawę, że figurom przywiązania stanie się krzywda, nadmierną potrzebę bliskości, unikanie rozłąki i niektóre towarzyszące objawy somatyczne. W praktyce klinicznej pomaga w badaniu przesiewowym i wymiarowej charakterystyce historii lęku separacyjnego, zwłaszcza w ocenie zaburzeń lękowych i lęku separacyjnego u dorosłych.

CODAT to kwestionariusz samoopisowy przeznaczony do pomiaru cech współuzależnienia u dorosłych w bliskich relacjach. Bada w szczególności skłonność do nadmiernego skupiania się na potrzebach innych, poświęcanie siebie, kontrolę w relacjach oraz trudności w rozpoznawaniu lub wyrażaniu własnych uczuć. Stosowany głównie w badaniach naukowych i jako uzupełnienie oceny klinicznej, może pomóc psychologowi zidentyfikować dysfunkcjonalne wzorce relacyjne, obiektywnie określić niektóre trudności interpersonalne i monitorować postępy w trakcie terapii. CODAT nie jest samodzielnym narzędziem diagnostycznym i należy go interpretować łącznie z wywiadem klinicznym, historią relacji i kontekstem psychospołecznym.