PTSS: 22 vragenlijsten en meetinstrumenten

De PCL-5 is een gestandaardiseerde vragenlijst die de intensiteit meet van symptomen van de posttraumatische-stressstoornis (PTSS), op basis van de diagnostische criteria van de DSM-5. De vragenlijst brengt snel de impact van een traumatische gebeurtenis in kaart door vier belangrijke symptoomclusters te meten: herbeleving, vermijding, negatieve veranderingen in cognities en stemming, en verhoogde arousal.

De CTQ is een zelfrapportage-instrument om retrospectief de frequentie en de ernst te meten van vijf belangrijke vormen van mishandeling in de kindertijd: emotionele mishandeling, lichamelijke mishandeling, seksueel misbruik, emotionele verwaarlozing en lichamelijke verwaarlozing. Het instrument levert een totaalscore en scores per dimensie, en bevat ook een schaal voor minimalisering/ontkenning om te beoordelen in hoeverre de invuller geneigd is ervaringen van mishandeling te onderschatten of te ontkennen.

De CTQ, versie voor kinderen, is een zelfrapportage-instrument om traumatische ervaringen in de kindertijd op te sporen en te kwantificeren, waaronder verschillende vormen van mishandeling en verwaarlozing. Het instrument is verdeeld in meerdere subschalen voor emotionele en lichamelijke mishandeling en seksueel misbruik, en voor emotionele en lichamelijke verwaarlozing. Het wordt zowel klinisch als in onderzoek gebruikt om de impact van vroeg trauma bij kinderen beter te begrijpen.

De TSI-2 is een zelfrapportage-instrument om een breed scala aan psychische symptomen te beoordelen die samenhangen met blootstelling aan traumatische gebeurtenissen. Het instrument meet verschillende dimensies, zoals dissociatie, depressie, angst, prikkelbaarheid, slaapproblemen en posttraumatische symptomen. Het wordt veel gebruikt in klinische en forensische contexten om de psychische impact van trauma te helpen beoordelen.

De PTSS-reactie-index van UCLA voor DSM-5 is een zelfrapportagevragenlijst om posttraumatische stresssymptomen bij kinderen en adolescenten na een of meer traumatische ervaringen op te sporen en de ernst ervan te beoordelen. De vragenlijst is expliciet gebaseerd op de DSM-5-criteria voor posttraumatische-stressstoornis en geeft een kwantitatieve schatting van de symptomatologie, waardoor het instrument geschikt is voor screening en voor monitoring in de klinische praktijk en in onderzoek.

De TRAUMAQ is een instrument om het psychotraumatisch syndroom uitgebreid te beoordelen. De vragenlijst meet zowel de frequentie als de intensiteit van de uitingen van psychotrauma, evenals de traumatische ervaring, inclusief de sociale gevolgen ervan. De vragenlijst bestaat uit 62 items, verdeeld over 10 schalen, wat er een uitputtend en grondig instrument van maakt.

De ITQ meet symptomen van posttraumatische-stressstoornis (PTSS) en complexe posttraumatische-stressstoornis (CPTSS) volgens de criteria van de ICD-11. De vragenlijst richt zich op de specifieke symptoomclusters van deze diagnoses en biedt een beknopte beoordeling van traumareacties.

De CAPS-5 is het gestructureerde referentie-instrument (gouden standaard) voor de beoordeling van posttraumatische-stressstoornis (PTSS) volgens de DSM-5-criteria. Het instrument stelt vast of de diagnose aanwezig is, hoe ernstig de symptomen zijn en hoe ze in de tijd verlopen, op basis van een semigestructureerd interview door een getrainde clinicus.

De Dissociative Experiences Scale (DES) is een zelfrapportage-instrument om symptomen van dissociatie op te sporen. De schaal wordt vaak in de klinische praktijk gebruikt voor screening op dissociatieve stoornissen, zoals de dissociatieve identiteitsstoornis. De test bestrijkt verschillende aspecten van dissociatie, waaronder derealisatie, dissociatieve amnesie en depersonalisatie-ervaringen.

Deze schaal meet de ernst van posttraumatische stresssymptomen in verband met ingrijpende gebeurtenissen. De schaal wordt vaak gebruikt in onderzoek en in de klinische praktijk om stressreacties te beoordelen bij mensen die traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt.

De Peritraumatic Distress Inventory is een instrument dat de emotionele distress meet die iemand op het moment van een traumatische gebeurtenis ervaart. Het brengt angst, nervositeit en andere directe emotionele symptomen in verband met een trauma in kaart. Het instrument kan worden gebruikt om de latere ontwikkeling van trauma- en stressorgerelateerde stoornissen te voorspellen.

De CPSS is een zelfrapportage-instrument om de ernst van symptomen van posttraumatische-stressstoornis (PTSS) bij kinderen en adolescenten na een traumatische gebeurtenis te meten. Het kwantificeert zowel de aanwezigheid en de frequentie van de symptomen als de functionele impact op het dagelijks leven van het kind.

De CRIES is een vragenlijst om de impact van traumatische gebeurtenissen bij kinderen te beoordelen. De vragenlijst meet symptomen van vermijding, intrusie en verhoogde arousal na een traumatische gebeurtenis.

De HTQ is een zelfrapportagevragenlijst die is ontwikkeld om blootstelling aan traumatische gebeurtenissen te meten en de aanwezigheid van posttraumatische stresssymptomen te beoordelen, met name bij vluchtelingen en migranten. De vragenlijst bevat een lijst met mogelijk traumatische gebeurtenissen en een deel waarin klinische symptomen worden beoordeeld.

De PTCI is een zelfrapportagevragenlijst die in de psychotraumatologie wordt gebruikt om negatieve cognities in verband met een traumatische gebeurtenis op te sporen en te kwantificeren. De vragenlijst onderzoekt drie klinisch bruikbare dimensies: negatieve cognities over zichzelf, negatieve cognities over de wereld en zelfverwijt. Het instrument helpt de beoordeling van een posttraumatische-stressstoornis te verfijnen, de casusconceptualisatie te ondersteunen en cognitieve verandering tijdens de behandeling te volgen, met name binnen cognitief-gedragstherapeutische benaderingen.

De CPTS-RI is een zelfrapportagevragenlijst om symptomen van posttraumatische stress bij kinderen en adolescenten op te sporen en de ernst ervan in te schatten na een mogelijk traumatische gebeurtenis. De vragenlijst wordt veel gebruikt in de psychotraumatologie bij kinderen en verkent vooral herbeleving, vermijding, emotionele afvlakking en verhoogde fysiologische prikkelbaarheid. Het instrument helpt de psycholoog de intensiteit van de klinische impact te objectiveren, het diagnostisch onderzoek richting te geven en het verloop van de symptomen tijdens de behandeling te volgen. Het vervangt geen gestructureerd klinisch interview, maar is een bijzonder relevant hulpmiddel voor screening en monitoring in klinische, medisch-psychologische en onderzoekscontexten.

De TSC-40 is een zelfrapportagevragenlijst van 40 items voor volwassenen. Hij wordt gebruikt om de intensiteit vast te stellen van symptomen die vaak samenhangen met trauma in de kindertijd of op volwassen leeftijd. De vragenlijst onderzoekt zes klinische domeinen: angst, depressie, dissociatie, index voor seksueel misbruiktrauma, seksuele problemen en slaapproblemen. Het instrument wordt vooral gebruikt in onderzoek en als aanvullende maat bij klinisch onderzoek. Het levert een totaalscore op voor traumagerelateerde klachten en is op zichzelf geen volledig diagnostisch instrument voor PTSS.

De PDEQ is een instrument om dissociatieve ervaringen te meten die optreden tijdens of direct na een traumatische gebeurtenis. Peritraumatische dissociatie verwijst naar verschijnselen waarbij iemand zich tijdens een stressvolle of traumatische gebeurtenis losgekoppeld voelt van de werkelijkheid. Deze symptomen kunnen bestaan uit derealisatie, depersonalisatie en geheugenhiaten rond de gebeurtenis.

Het SIDES is een gestructureerd klinisch interview om de psychische gevolgen van langdurig, herhaald of interpersoonlijk trauma te beoordelen, met name de complexe traumatische stressbeelden die historisch als DESNOS zijn beschreven. Het verkent systematisch meerdere domeinen die bij een standaardbeoordeling van PTSS vaak onvoldoende aan bod komen: ontregeling van emoties en impulsen, verstoringen van aandacht en bewustzijn, veranderingen in de zelfwaarneming, relationele moeilijkheden, somatisatie en veranderingen in overtuigingen of betekenisgeving. In de klinische praktijk helpt het de psycholoog een complex traumaprofiel te verhelderen, de functionele impact te objectiveren en richting te geven aan de casusconceptualisatie en het behandelplan.

De TEC is een zelfrapportagevragenlijst voor het gestructureerd in kaart brengen van mogelijk traumatische ervaringen gedurende het leven, met name vroeg interpersoonlijk trauma. De vragenlijst verkent verschillende vormen van blootstelling, waaronder emotionele verwaarlozing, emotionele en lichamelijke mishandeling, seksuele intimidatie, seksueel misbruik en andere ingrijpende gebeurtenissen. Het instrument wordt vooral gebruikt in het klinische werk met trauma, dissociatieve stoornissen en stressgerelateerde stoornissen om de traumageschiedenis te documenteren, de cumulatieve traumalast in te schatten en het klinische gesprek richting te geven. Het vervangt geen diagnostisch onderzoek, maar biedt een gestandaardiseerde basis die nuttig is voor de anamnese en de casusconceptualisatie.

De DSS is een zelfrapportageschaal om de intensiteit van depersonalisatiesymptomen bij volwassenen te meten. De schaal verkent ervaringen zoals het gevoel los te staan van zichzelf, het gevoel als buitenstaander de eigen gedachten of het eigen lichaam te observeren, subjectieve afvlakking en een gevoel van onwerkelijkheid van het zelf. In de klinische praktijk wordt de schaal vooral gebruikt om symptomen in kaart te brengen, de ernst bij aanvang in te schatten en veranderingen in de tijd te volgen, met name bij dissociatieve stoornissen en het dissociatieve subtype van PTSS. Ze vervangt geen klinisch interview of differentiële diagnose, maar levert een snelle, gestructureerde meting die nuttig is voor het volgen van de symptomen.

De PCL-S wordt gebruikt voor screening op de posttraumatische-stressstoornis (PTSS). De vragenlijst werd in 1993 ontwikkeld door Weathers F.W. et al., op basis van de diagnostische criteria van de DSM-IV. Hij is afgeleid van de PCL-C (civiele versie) en de PCL-M (militaire versie), maar richt zich op één specifieke gebeurtenis.