Eetstoornissen: 13 vragenlijsten en meetinstrumenten

Een vragenlijst die meet hoe vaak attitudes en gedragingen voorkomen die samenhangen met eetstoornissen.

De EDI-2 meet attitudes, gedrag en psychologische kenmerken die samenhangen met eetstoornissen. De 11 subschalen bestrijken eetgedrag en lichaamsbeeld (streven naar slankheid, boulimie, ontevredenheid over het lichaam) en psychologische dimensies die bijdragen aan het in stand houden van de stoornis: ineffectiviteit, perfectionisme, interpersoonlijk wantrouwen, interoceptief bewustzijn, angst voor volwassenheid, ascetisme, impulsregulatie en sociale onzekerheid.

De Body Shape Questionnaire (BSQ-34) is een zelfrapportage-instrument dat meet in hoeverre iemand zich zorgen maakt over de eigen ervaren lichaamsvorm. Het wordt vaak gebruikt bij het klinisch onderzoek van eetstoornissen en ontevredenheid over het lichaamsbeeld.

De BULIT is een zelfrapportagevragenlijst voor screening op boulimia nervosa. De vragenlijst meet eetgedrag, attitudes en zorgen rond gewichtsbeheersing.

De EDE-Q-A is een aangepaste versie van de EDE-Q, specifiek ontwikkeld om de frequentie en de ernst van gedrag en zorgen rond eetstoornissen bij adolescenten te beoordelen. De vragenlijst biedt een betrouwbare zelfbeoordeling van de belangrijkste symptomen van eetstoornissen volgens de DSM-criteria en ondersteunt zo screening, behandelmonitoring en klinisch onderzoek bij jonge populaties.

De EDE-Q is een toonaangevende zelfrapportagevragenlijst voor de beoordeling van eetstoornispsychopathologie in de afgelopen 28 dagen. De vragenlijst is afgeleid van het klinische interview EDE en onderzoekt restrictief eetgedrag, zorgen over eten, figuur en gewicht, en daarnaast een aantal kerngedragingen zoals eetbuien, controleverlies, zelfopgewekt braken, laxantiagebruik en compulsief bewegen. Hij wordt veel gebruikt door psychologen en gespecialiseerde teams, in de klinische praktijk en in onderzoek, voor screening, eerste beoordeling en het volgen van het verloop van de symptomen. De belangrijkste meerwaarde is dat de beoordeling van de ernst van de symptomen wordt gestandaardiseerd en de longitudinale follow-up wordt vergemakkelijkt, zonder een volledige klinische diagnose te vervangen.

De BES is een zelfrapportagevragenlijst van 16 items om de ernst van eetbuisymptomen op te sporen en te kwantificeren. De vragenlijst onderzoekt zowel de gedragsmatige uitingen van eetbuien als de bijbehorende cognitieve en emotionele beleving, zoals controleverlies, schuld, schaamte of preoccupatie met eten. Het instrument werd oorspronkelijk ontwikkeld bij volwassenen met obesitas en wordt nu veel gebruikt in de klinische psychologie, de psychiatrie, de diëtetiek en in programma’s voor bariatrische chirurgie. De belangrijkste meerwaarde ligt in het screenen op klinisch significante eetbuien, het inschatten van de ernst bij aanvang en het volgen van de vooruitgang tijdens de behandeling.

De YFAS is een zelfrapportagevragenlijst om symptomen van voedselverslaving te beoordelen op basis van de DSM-IV-criteria voor middelenafhankelijkheid, toegepast op de consumptie van zeer smakelijk voedsel. De vragenlijst helpt verslavend eetgedrag te herkennen ter ondersteuning van de diagnostiek en behandeling van deze problemen in klinische of onderzoekscontexten.

De MAC-R is een zelfrapportagevragenlijst om de disfunctionele overtuigingen en cognities te meten die kenmerkend zijn voor patiënten met eetstoornissen, met name anorexia nervosa. De vragenlijst beoordeelt disfunctionele attitudes ten aanzien van slankheid, gewichtsbeheersing en zelfbeoordeling.

De EBQ-36 is een zelfrapportage-instrument dat disfunctionele overtuigingen over eten meet, waaronder positieve, negatieve en permissieve overtuigingen die met overeten samenhangen. De vragenlijst wordt vooral gebruikt bij de beoordeling van eetstoornissen, met name de eetbuistoornis en boulimia nervosa.

De NIAS is een korte zelfrapportagevragenlijst om de kernsymptomen van de vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis op te sporen. De vragenlijst onderzoekt drie veelvoorkomende klinische presentaties: kieskeurig eten op basis van zintuiglijke kenmerken, weinig interesse in eten of een geringe eetlust, en angst voor aversieve gevolgen van eten, zoals stikken, braken of spijsverteringsklachten. Door het korte format is het instrument nuttig als eerstelijnsinstrument voor klinische screening, diagnostische oriëntatie, onderzoek en het volgen van veranderingen in de symptomen.

De TFEQ-51 is een zelfrapportagevragenlijst van 51 items die drie belangrijke dimensies van eetgedrag onderzoekt: cognitieve restrictie, ontremming en gevoeligheid voor honger. Hij wordt veel gebruikt in de eetpsychologie, in obesitasklinieken en in onderzoek om meer inzicht te krijgen in de controle over het eten, episodes van controleverlies en de reactiviteit op interne of externe hongersignalen. Het instrument helpt eetprofielen te objectiveren die nuttig zijn bij psychologisch onderzoek, therapeutische begeleiding en programma’s voor gewichtsbeheersing, zonder op zichzelf een diagnostisch instrument voor eetstoornissen te zijn.

De FCQ-T is een multidimensionale zelfrapportagevragenlijst die de gebruikelijke neiging tot intense eetdrang meet. De vragenlijst onderzoekt niet alleen hoe vaak eetdrang optreedt, maar ook opdringerige gedachten over eten, verwachtingen van plezier of emotionele verlichting, controleverlies, uitlokkende prikkels in de omgeving, de fysiologische component en bijbehorende schuldgevoelens. Het instrument is vooral nuttig in de klinische psychologie en in onderzoek naar eetstoornissen, eetbuien, obesitas en impulsief eetgedrag.