Adolescenten: 15 vragenlijsten en meetinstrumenten

De SDQ is een screeningsinstrument voor gedrag dat de sterke kanten en moeilijkheden van kinderen en adolescenten (van 4 tot 17 jaar) in kaart brengt. De vragenlijst wordt ingevuld door ouders of verzorgers. Hij bestrijkt meerdere dimensies: emotionele symptomen, gedrag, hyperactiviteit/aandacht, relaties met leeftijdsgenoten en prosociaal gedrag.

De SIQ-JR is een zelfrapportagevragenlijst om de frequentie en de intensiteit van suïcidale gedachten bij adolescenten van 12 tot 18 jaar te beoordelen. Psychologen kunnen er de aanwezigheid en de ernst van suïcidale gedachten mee vaststellen, en de vragenlijst ondersteunt klinische beslissingen over de veiligheid en de follow-up van adolescente patiënten.

De YSR maakt deel uit van het ASEBA-systeem en is bedoeld om sociale competenties en gedrags- en emotionele problemen te beoordelen bij adolescenten van 11 tot 18 jaar. De informatie komt rechtstreeks van de adolescent zelf, wat een waardevolle zelfrapportage oplevert als aanvulling op de observaties van ouders en school.

De PTSS-reactie-index van UCLA voor DSM-5 is een zelfrapportagevragenlijst om posttraumatische stresssymptomen bij kinderen en adolescenten na een of meer traumatische ervaringen op te sporen en de ernst ervan te beoordelen. De vragenlijst is expliciet gebaseerd op de DSM-5-criteria voor posttraumatische-stressstoornis en geeft een kwantitatieve schatting van de symptomatologie, waardoor het instrument geschikt is voor screening en voor monitoring in de klinische praktijk en in onderzoek.

De SBI is een zelfrapportagevragenlijst om te beoordelen in welke mate leerlingen burn-out ervaren in relatie tot hun schoolervaring. De vragenlijst meet specifiek symptomen van uitputting, cynisme ten opzichte van school en gevoelens van incompetentie, toegespitst op de schoolcontext. Psychologen kunnen er leerlingen met veel schoolstress mee opsporen, zodat interventies ter preventie van schoolburn-out gericht kunnen worden ingezet.

De EDE-Q-A is een aangepaste versie van de EDE-Q, specifiek ontwikkeld om de frequentie en de ernst van gedrag en zorgen rond eetstoornissen bij adolescenten te beoordelen. De vragenlijst biedt een betrouwbare zelfbeoordeling van de belangrijkste symptomen van eetstoornissen volgens de DSM-criteria en ondersteunt zo screening, behandelmonitoring en klinisch onderzoek bij jonge populaties.

De CRAFFT is een kort screeningsinstrument dat vooral door zorgprofessionals wordt gebruikt om de risico’s van middelengebruik (alcohol, drugs) bij adolescenten in kaart te brengen. Het doel is risicogedrag te herkennen en zo nodig vroegtijdig in te grijpen.

De Vragenlijst ouderlijke band (PBI) is een zelfrapportage-instrument dat meet hoe iemand het gedrag van de ouders in de eerste 16 levensjaren heeft ervaren, meestal op de dimensies “zorg” en “overbescherming”. De PBI wordt gebruikt om de invloed van vroege ouder-kindrelaties op de latere psychologische ontwikkeling te verkennen.

Het Gehechtheidsinterview voor kinderen (CAI) is een semigestructureerd interview om gehechtheidspatronen bij kinderen van 7 tot 15 jaar te beoordelen. Het brengt in kaart hoe het kind de eigen gehechtheidsrelaties representeert, via verhalen en antwoorden op vragen over situaties van nabijheid, scheiding en troost met ouderfiguren.

De K-SADS-PL is een semigestructureerd diagnostisch interview voor de beoordeling van huidige en eerdere episoden van psychopathologie bij kinderen en adolescenten, waarbij informatie van de jongere, de ouder(s) en de klinische observatie wordt gecombineerd. De kern bestaat uit een screeningsinterview met 82 symptomen in 20 diagnostische domeinen, waarna op basis van de positieve antwoorden diagnostische supplementen worden afgenomen. Het instrument is vooral nuttig om stemmings-, angst-, psychotische, gedrags- en aandachtsstoornissen te onderzoeken, evenals diverse andere psychiatrische stoornissen bij kinderen en adolescenten.

De CABI is een beoordelingsvragenlijst die door ouders wordt ingevuld om een breed scala aan emotionele, gedragsmatige en functionele problemen bij kinderen en adolescenten op te sporen en te kwantificeren. De ouderversie 2.0 omvat 11 domeinen die samen of afzonderlijk kunnen worden gebruikt: traag cognitief tempo, angst, depressie, aandachtstekort, hyperactiviteit-impulsiviteit, oppositionele-opstandige stoornis, beperkte prosociale emoties, sociale beperkingen, afwijzing door leeftijdsgenoten, sociale terugtrekking en beperkingen op school. Door het modulaire format, de precieze antwoordankers en de korte afnameduur is het een nuttig instrument voor klinische screening, eerste beoordeling en het volgen van de vooruitgang.

De SDSC voor 4 tot 16 jaar is een screeningsvragenlijst voor slaapstoornissen bij kinderen en adolescenten, die wordt ingevuld door een ouder of verzorger op basis van observaties in de afgelopen zes maanden. De gevalideerde Franse versie telt 25 items en onderzoekt vijf klinisch bruikbare dimensies: insomnie, parasomnieën, ademhalingsproblemen tijdens de slaap, niet-verkwikkende slaap en overmatige slaperigheid overdag. Het instrument is vooral relevant in de psychologie, de kinder- en jeugdpsychiatrie en op het kinderspreekuur, en bij het opsporen van problemen die samenhangen met neurobiologische ontwikkelingsstoornissen en met emotionele, aandachts- of gedragsproblemen.

De SCREEN is een vragenlijst voor de vroege herkenning van angstige schoolweigering bij leerlingen in de eerste jaren van de middelbare school. Hiermee kunnen risicosituaties worden herkend en kan, indien nodig, snel worden doorverwezen voor uitgebreider onderzoek. De vragenlijst is snel in te vullen en wil het probleem zowel bij de leerlingen zelf als vanuit het perspectief van de ouders opsporen.

De CBQ is een screeningsvragenlijst die wordt ingevuld door een ouder of een naaste verzorger om een profiel op te sporen dat past bij een bipolaire stoornis op de kinderleeftijd. De vragenlijst onderzoekt 65 emotionele en gedragsmatige uitingen, waaronder stemmingslabiliteit, opwindbaarheid, slaapproblemen, afleidbaarheid, prikkelbaarheid, impulsiviteit, agressie, grootheidsideeën, risicovol gedrag, bepaalde angstsymptomen en ongewone perceptuele ervaringen. Het instrument wordt gebruikt in de klinische praktijk en in onderzoek en helpt de ernst van de symptomen en verschillende dimensies van functionele beperking objectief vast te leggen. De belangrijkste meerwaarde ligt in vroege opsporing en in het richting geven aan het diagnostisch onderzoek.

De DEP-ADO is een screeningsinstrument om snel de aanwezigheid van problematisch alcohol- en drugsgebruik bij adolescenten te beoordelen. Het vergemakkelijkt het herkennen van jongeren met een verhoogd risico of met problemen door middelengebruik, zodat passende interventie of begeleiding kan worden ingezet.