Agressieve dwanggedachten: 1 vragenlijst en meetinstrument
Bij agressieve dwanggedachten is er een opdringerige angst om tegen de eigen wil een gewelddadige of onaanvaardbare daad te plegen, zonder enig verlangen daartoe en zonder dat het tot handelen komt. Verwante vragenlijsten kwantificeren deze obsessies en de bijbehorende lijdensdruk, en ondersteunen screening en monitoring.
OTCI
Inventaris van obsessies en dwanghandelingen
Deze verkennende vragenlijst beschrijft obsessies en dwanghandelingen aan de hand van de belangrijkste thema's (besmetting en wassen, verantwoordelijkheid en controleren, onaanvaardbare gedachten, symmetrie en ordening), en daarnaast mentale rituelen, het zoeken van geruststelling en de gevolgen in het dagelijks leven. Ze helpt agressieve, seksuele of religieuze gedachten te benoemen die patiënten zelden uit zichzelf ter sprake brengen, en de rol van naasten in beeld te brengen. Het profiel is nuttig wanneer een obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) wordt overwogen en helpt de eerste doelen te kiezen voor exposure met responspreventie.
Veelgestelde vragen
Betekenen agressieve dwanggedachten dat iemand ernaar zal handelen?
Nee. Het gaat om egodystone intrusieve gedachten die de persoon zelf vreest. Ze horen bij het obsessieve register, niet bij een agressieve intentie.
Welk type schaal gebruik je?
Meestal worden instrumenten uit het obsessieve-compulsieve spectrum gebruikt, omdat die de obsessies en de bijbehorende lijdensdruk in kaart brengen. Bij elke vragenlijst op deze pagina staan de beschrijving en de afnameduur.
Moet je de patiënt geruststellen?
Herhaalde geruststelling geeft op korte termijn verlichting, maar houdt de stoornis in stand. Door de symptomen met een schaal te kwantificeren, onderscheid je de obsessie beter van een intentie en geef je richting aan de behandeling.
Agressieve dwanggedachten in de klinische praktijk
Agressieve dwanggedachten, ook wel harm OCD of impulsfobie genoemd, verwijzen naar een obsessieve angst om de controle te verliezen en een agressieve of grensoverschrijdende daad te plegen (een naaste iets aandoen, van een hoogte springen). Deze gedachten zijn egodystoon en worden als opdringerig en beangstigend ervaren.
Ze wijzen niet op een intentie om te handelen, maar horen bij het obsessieve register: wat gevreesd wordt, is precies wat de persoon zelf afkeurt. Ze worden vaak in verband gebracht met het OCS-spectrum en met vergelijkbare instrumenten beoordeeld.
- Agressieve dwanggedachten vormen geen aparte DSM-5-categorie; ze lijken op de obsessies van de obsessieve-compulsieve stoornis.
- Het risico dat iemand naar deze gedachten handelt, wordt als zeer laag beschouwd: de lijdensdruk komt voort uit het conflict tussen de gedachte en de eigen waarden.
- Geruststelling zoeken en vermijding houden de stoornis in stand; het herkennen ervan geeft richting aan de behandeling.